673x bekeken

Na in het vorige artikel Publiek Private Samenwerking (PPS) gedefinieerd te hebben, weten wij inmiddels dat het hanteren van deze inkoopstrategie kan leiden tot realisatie van succesvolle projecten: zoals de Eiffeltoren. PPS is echter geen garantie voor succes.

De realisatie van het Europese Spoorwegennet is een PPS-project welke het succes van de Eiffeltorenniet mocht evenaren. In 1988 besloot de Tweede Kamer om drie Hogesnelheidslijn-projecten te starten en PPS als inkoopstrategie te hanteren. Het beoogde resultaat: een spoorwegennet voor hogesnelheidstreinen welke passagiers snel en efficiënt van Amsterdam naar Parijs vervoert.

Het laten samenwerken van de spoorwegtechniek in drie verschillende landen: Nederland, België en Frankrijk is een complexe opgave. De uitgebreide combinatie van functionele- en technische eisen waar de Hogesnelheidslijn (HSL) en -treinen aan moesten voldoen resulteerde in een boekwerk welke zowel aan de industrie in Europa als de rest van de wereld werd verstrekt. Met als doel: het vinden van de meest geschikte opdrachtgever voor het werk, feedback ontvangen en het delen van kennis.

Toenmalig verkeersminister Netelenbos wilde de opdracht onderhands aan NS gunnen, maar kreeg hiervoor onvoldoende mandaat. Van de zes inschrijvers wist de Nederlandse Spoorwegen (NS) de opdracht toch gegund te krijgen. Na gunning bleek het voor de NS niet mogelijk om binnen budget het project te realiseren. In een poging het budget rond te krijgen, werd besloten om de treinen bij de partij af te nemen die deze tegen de laagste prijs kon leveren: het Italiaanse bedrijf AnsaldoBreda.

Het HSL-project kreeg te maken met diverse problemen die hebben geleid tot vertragingen. Er waren problemen met de levering van materieel voor realisatie van de baan, waardoor deze niet op tijd gereed was. Naast problemen met de baan werden ook de treinen te laat geleverd en bij levering bleek dat ze daarnaast ook niet waren gebouwd conform eis. De schade van dit alles is door de parlementaire commissie geschat op 11 miljard euro.

Over de problemen die hebben gespeeld bij de realisatie van de HSL en PPS-projecten is op internet genoeg te vinden. Maar wat is de belangrijkste les die men heeft geleerd van het HSL-project? Een toenmalig directeur van de NS geeft aan dat alles valt of staat met een goede samenwerking. Bij de HSL was naar zijn zeggen meer sprake geweest van een juridisch steekspel dan een partnership. Slechte samenwerking leidt vaak tot tegenwerking waar beide partijen niet bij gebaat zijn. PPS werkt, maar zou meer moeten gaan om teamwork en minder over het naleven van een overeenkomst, aldus de ex-topman van de NS. Daarnaast geeft hij aan dat het dit soort grote projecten ten goede komt als er meer voorzichtigheid wordt geboden vanuit de publieke partij. Grote bedrijven bezitten weliswaar een hoop kennis, maar dit betekent niet dat ze alles weten. Hij geeft aan dat Publieke partijen er niet vanuit moeten gaan dat met regels en contracten dit soort grote projecten gerund en gemanaged kunnen worden. Gezien de gevolgen van het gunnen aan de verkeerde partij voor stakeholders erg nadelig kunnen zijn, is het van belang dat de publieke partij zeer kritisch is voordat de coöperatie begint.

De voormalig topman van NS is niet trots op het resultaat van de HSL. Door de opdracht te gunnen aan een fabrikant die niet in staat bleek op tijd de goede treinen te leveren, hebben veel partijen zowel financiële als morele schade ondervonden. Voor Nederland heeft de HSL dan ook niet opgebracht wat de Tweede Kamer in 1988 bij de start van het project voor ogen had. Fouten maken is menselijk; het belangrijkste is dat men hiervan leert. Ook de overheid leert van slechte ervaringen en trekt hier haar lessen uit om toe te passen bij hedendaagse PPS-projecten.

Het succes dat Gustave Eiffel met PPS heeft weten te bereiken is moeilijk te evenaren. Professionals vandaag de dag doen hun uiterste best om de risico’s te minimaliseren en prestaties te optimaliseren. Wat zijn de juiste ingrediënten voor succes binnen PPS? Hierover leest u meer in het volgende artikel welke dieper zal ingaan op de bouwstenen voor een succesvolle PPS.

Ryan B

Ryan Breinburg

Inkoopprofessional